De vraag ‘Hoe komt het, dat in de Duitse deelstaten die eertijds hoorden tot de DDR, de AfD zich in de gunst van de kiezers mag verheugen?’ lokte veel Singeldorpers naar de Jozefkerk.

Petra P hield daar een lezing, waarin zij het antwoord op deze vraag trachtte te geven. Nu, iemand die zelf geboren is in de DDR en daar tot in haar studententijd geleefd heeft, mag tot ervaringsdeskundigen gerekend worden.

Zou nostalgie een rol kunnen spelen?

Petra legde een fraaie lijst met positieve kenmerken van de samenleving in de DDR aan ons voor, te weten:

– de positie van vrouwen

– seksuele tolerantie

– materiele gelijkwaardigheid

– hard werken en toch relaxed

– respect voor ‘Facharbeiter’

Maar ook: wantrouw de overheid en de instituties!

Een aantal van deze kenmerken staan wel in contrast met onze huidige prestatiegerichte cultuur. Relaxed zouden we onze huidige samenleving zeker niet willen noemen.

Petra liet aan de hand van bevolkingsstatistieken zien, dat nog slechts een zeer klein deel van de huidige bevolking daadwerkelijk de DDR heeft meegemaakt. Dus herinneringen aan deze kenmerken kunnen nauwelijks een rol van betekenis spelen. Ook gelet op de leeftijd van de AfD stemmers kan dit niet het geval zijn.

Toen in 1989 de muur in Berlijn viel, en het voormalige regime van de DDR het veld ruimde, vond onder leiding van Helmuth Kohl de samenvoeging van west en oost plaats. Echter deze samenvoeging kan, zeker terugblikkend, niet als een huwelijk tussen 2 gelijkwaardige partners worden betiteld. In het westen vond men de Ossies op zijn best vertederend, maar eigenlijk stumpers. West zou weleens even laten zien, hoe het moest met vrije markt en zo. Maar begonnen werd met het uitschakelen van de belangrijkste bedrijven die in Oost Duitsland nog goed draaiden. Werkeloosheid en armoede waren het resultaat.

Gevoelens van vernedering bij de inwoners van de voormalige DDR Staten lijken een belangrijke rol te spelen. Waar het land voor 1989 nog een ‘maak bedrijfscultuur’ kende, is die inmiddels grotendeels verdwenen.

Petra zelf ontmoette in haar studententijd een Nederlander, zij koos voor haar Nico en volgde hem naar ons land. Hoewel zij ook met haar foto’s uit de jaren zestig het beeld van een vrolijke samenleving onderstreept, bleven toch een aantal schaduwzijden van de DDR tijd onbenoemd: geen  vrije studiekeuze, zoals Petra zelf ondervonden heeft.

Mooi, dat de inwoners geen beperkingen kregen op gelegd in hun reislust, maar dan moesten die reizen wel naar het oosten gaan en niet naar het westen.

Jan Schuling