Het was een ultiem Singeldorpgebeuren, de avond die emeritus hoogleraar Letterkunde Erica van Boven 17 november jl. verzorgde. Het betrof namelijk een lezing van een Singeldorper, voor Singeldorpers en op een locatie in het Singeldorp: de pastorie van de St. Jozefkerk. Dat deze avond doorgang heeft gevonden, mag overigens een wonder heten: Erica was ternauwernood hersteld van een heftige griep en de plaats van samenkomst was door het uitvallen van de straatverlichting aan de Radesingel in totale duisternis gehuld. Hulde dus voor het doorzettingsvermogen van zowel Erica als van de Singeldorpers die de deur naar de pastorie toch hebben weten te vinden.
Aanleiding voor de lezing was de verschijning dit jaar van Erica’s boek De bestsellermachine. Hierin belicht ze allerlei aspecten van het fenomeen ‘bestseller’: in haar definitie het boek dat ‘iedereen op hetzelfde moment wil lezen’. Erica liet zien dat er al begin twintigste eeuw sprake was van boeken die in korte tijd een bovengemiddeld groot lezerspubliek trokken (De klop op de deur bijvoorbeeld, van Ina Boudier-Bakker) en ook dat dit soort boeken vaak ofwel helemaal niet werd besproken en gelezen door de smaakmakende elite ofwel neergesabeld als minderwaardige lectuur. Dit verschijnsel bestaat nog steeds, maar is in de loop van de twintigste eeuw wel veel minder geworden. Wat intussen steeds verder is toegenomen is de commercialisering van het boekenvak. Uitgevers hopen door middel van grootscheepse promotiecampagnes en uitgekiende marketing hun boeken tot bestsellers te promoveren, wat natuurlijk lang niet altijd lukt: er bestaat wel een bestsellermachine maar geen bestsellerrecept. Het lijkt er zelfs op dat de tijden van de grote bestsellers voorbij zijn: werden er enkele decennia geleden nog honderdduizenden van een bepaalde titel verkocht, nu zijn dat er eerder tienduizenden. En voor degenen onder het publiek die van plan zijn een bestseller te schrijven, had Erica nog een waardevolle tip: de uitspraak ‘sex sells’ klopt niet: veel seks in een roman draagt niet tot nauwelijks bij aan een verkoopsucces.
Erica slaagde er een vol uur lang in haar gehoor te boeien en na afloop van haar lezing hield ze zich staande onder een spervuur van vragen, die aangaven dat het publiek geïnteresseerd had geluisterd. Terecht kreeg ze een prachtig boeket aangereikt, begeleid door een warm applaus. En van iemand uit het publiek, Nel Barneveld, kreeg ze een door haar zelf gemaakt piepklein tasje cadeau met erin twee piepkleine edities van De bestsellermachine.
Tot slot kon er nog gezellig nagebabbeld worden onder het genot van knabbels en drankjes. Dat was ook fijn. Want – vrij naar de dichter Willem Kloos – ‘Cultuur is mooi, maar een mens moet er wel iets bij te drinken hebben.’
Everhard Huizing
